اعمال بعد از مني(اعمال مكه)
ترتيب اعمال مكه
803 س ـ اگر كسي در حج تمتّع از جهت نسيان حكم، اول طواف نساء را بجا آورد، و بعد طواف زيارت را ،سپس متذكّر شود، يا اينكه قبل از انجام طواف زيارت ملتفت گردد، و يا از جهت نسيان موضوع يعني به خيال اينكه طواف زيارت را انجام داده فقط طواف نساء را بجا آورد، چه تكليفي دارد، و نيز اگر جهلاً طواف نساء را قبل از طواف زيارت بجا آورد، حكمش چيست؟
ج ـ لازم است طواف نساء بعد از طواف زيارت واقع شود، بنابراين در تمام صور مذكوره بايد طواف نساء را بنابر احوط دو مرتبه بجا آورد.
804 س ـ در حج لازم است كه طواف نساء و نماز آن را بعد از طواف حج و نماز و سعي بجا آورد يا خير؟
ج ـ بلي لازم است طواف نساء را بعد از سعي بجا آورد، و اگر عمداً مقدّم داشت اعاده آن با نمازش بعد از سعي لازم است، و در صورت جهل و فراموشي اعاده آن احوط است، و اگر خودش نميتواند اعاده كند نايب بگيرد.
805 س ـ آيا در صورت ترس از عادت ميتوان طواف نساء را بر سعي مقدم داشت؟
ج ـ احتياط در اين است كه مقدّم بدارد و اگر حائض نشد بعد از سعي اعاده نمايد و اگر حائض شد نائب بگيرد.
806 س ـ اعمال حج را به جهت خوف از عادت بر اعمال مني مقدم داشت ولي چون طواف يا سعي را قطع كرده بود به طوري كه ميبايد اتمام و اعاده كند و چنين كرد، آيا بعد از اعمال مني بر او چيزي نيست؟
ج ـ اگر طبق وظيفهاش عمل كرده باشد چيزي بر او نيست.
807 س ـ آيا تقديم اعمال مكه براي ذوي الاعذار، جايز است يا لازم است؟
ج ـ لازم نيست مگر در صورتي كه يقين داشته باشد كه بعد از اعمال مني قدرت بر انجام آنها نخواهد داشت.
موالات بين اعمال مكه
808 س ـ آيا انسان در عمره مفرده يا عمره تمتّع يا حج تمتّع ميتواند اعمال را با فاصله انجام دهد، مثلاً يك روز طواف كند و روز ديگر نماز آن را بخواند، و روز ديگر سعي، و روز ديگر تقصير، و روز بعد طواف نساء را بجا آورد يا نه؟
ج ـ اگر چنين كند عمل صحيح است، لكن در بعض صور مثل تأخير نماز از طواف و تأخير سعي معصيت كرده است.
زمان اعمال مكه
809 س ـ وقت اعمال بعد از مني تا چه زماني است؟
ج ـ واجب نيست كه بعد از اعمال مني فوراً به مكّه برگردد بلكه ميتواند تا روز يازدهم برگشتن بمكّه را تأخير بيندازد و بلكه بعيد نيست جايز باشد تا آخر ذيحجه اعمال مكّه را تأخير بيندازد اگر چه احوط عدم تأخير است.
810 س ـ معذورين كه وقوف اضراري مشعر الحرام را شب درك نموده و به مني ميروند، و رمي جمره ميكنند، و وكالت براي قرباني ميدهند و تقصير مينمايند، آيا جائز است در همان شب، طواف زيارت و طواف نساء را بجا آورند يا نه؟
ج ـ با عذر مانعي ندارد كه شب طواف زيارت و سعي بين صفا و مروه و طواف نساء را انجام دهند.
811 س ـ در مناسك فرمودهايد: «حاج ميتواند در شب يازدهم و دوازدهم بعد از نصف شب براي بقيه اعمال حج به مكّه برود، و احتياط آن است كه قبل از طلوع فجر داخل مكّه نشود، عرض ميكنم اگر بعد از طلوع فجر داخل شود به ازدحام جمعيت برخورد ميكند، و هوا گرم ميشود، و انجام طواف حج و طواف نساء مشكل خواهد شد، حال آيا جايز است قبل از طلوع فجر شروع به اعمال حج كند يا نه؟
ج ـ بلي ميتواند قبل از طلوع فجر مشغول طواف شود، و عمل به احتياط، واجب نيست.
تقديم اعمال مكه بر وقوف
812 س ـ هر گاه شخصي از روي جهل به حكم، قبل از وقوف به عرفات، طواف و نماز آن، و سعي را به جا آورد، و بعد از اتمام مناسك حج، متوجه اشتباه خود شد، آيا خللي به حج او وارد ميشود يا نه؟ و آيا كفّاره بر او واجب است يا نه؟
ج ـ اگر تقديم بدون عذر بوده، واجب است طواف و سعي را اعاده نمايد، و اگر با عذر بوده احتياطاً اعاده كند، و كفّاره در صورت جهل واجب نيست.
813 س ـ كسي كه معذور باشد، و يا احتمال عذر بدهد مثل زن كه احتمال بدهد در اثر عادت زنانگي نتواند پس از مراجعت از مني طواف نساء بجا بياورد، آيا جايز است طواف نساء را بر وقوف به عرفات مقدم بدارد يا نه؟
ج ـ در صورت مذكوره ميتواند طواف نساء را بعد از سعي، مقدم بر وقوف عرفات بدارد، بلكه با خوف از عدم تمكن لازم است، و احوط اعاده آن است در صورت تمكن بعد از مراجعت، و در صورت عدم تمكّن احوط آن است كه براي اعاده نايب بگيرد.
814 س ـ در مطواردي كه تقديم طواف بر وقوفين در حج تمتّع جايز است، آيا قبل از احرام حج تمتّع ميتوان انجام داد يا بعد از احرام واقع شود؟
ج ـ تقديم طواف و سعي حج تمتّع بدون احرام، جايز نيست.
815 س ـ شخصي كه ميتواند اعمال مكّه را بر وقوفين مقدم بدارد اگر جهلاً بدون احرام، اعمال مكّه را انجام داد چه صورتي دارد؟
ج ـ كفايت نميكند و بايد يا قبل از وقوفين آنها را با احرام اعاده كند، و يا بعد از وقوفين و اعمال مني، آنها را بجا آورد.
816 س ـ زني كه اعمال حج خود را بر وقوفين مقدّم داشته، بعد از سعي حائض ميشود، شوهرش در همان وقت به نيابت از او طواف نساء را انجام ميدهد، آيا اين نيابت صحيح است؟
ج ـ صحيح نيست و تقديم براي كسي است كه خودش طواف ميكند. و احتياط آن است كه اكتفاء به آنچه مقدّم داشته هم نكند.
817 س ـ كسانيكه اعمال حج را قبل از اعمال مني انجام ميدهند، آيا ميتوانند سعي را بعد از برگشتن از مني انجام دهند وباقي اعمال را قبل از آن؟
ج ـ بنابر احتياط سعي را تأخير نيندازند.
818 س ـ اگر كسي تنها اين ترس را داشته باشد كه بعد از برگشت از مني در اثر ازدحام نتواند طواف كند، يا به مشقّت بيفتد، آيا ميتواند اعمال حج را مقدم دارد يا نه؟
ج ـ مورد جواز تقديم نيست، و نميتواند مقدم بدارد.
819 س ـ كساني كه اعمال حج را مقدم بر وقوفين مينمايند، آيا بايد اقرب زمان به موقفين را رعايت كننند؟
ج ـ لازم نيست.
820 س ـ كسي كه او را به وسيله طَبَق طواف ميدهند، آيا ميتواند اعمال حج خود را بر وقوفين مقدم بدارد؟
ج ـ اگر در هر صورت بايد او را طواف دهند، و عذر ديگري نيست، نميتواند مقدّم بدارد.
821 س ـ تشخيص عذر براي كساني كه اعمال حج را مقدم ميدارند، برعهده خود آنان است، يا بر عهده گردانندگان گروه و مسئولين؟
ج ـ تشخيص با خود مكلّف است.
822 س ـ تقديم اعمال مكّه براي ذوي الاعذار جايز است يا لازم؟
ج ـ جايز است، و لازم نيست مگر در مورد كسي كه يقين دارد اگر اعمال مكّه را قبل از وقوفين انجام ندهد، تا آخر ذيحجه امكان انجام آن را ندارد و يا بعد از مراجعه از مني فرصت انجام ندارد در اين صورت تقديم واجب است.
823 س ـ آيا نايب هم اگر خوف حيض يا مرض داشته باشد ميتواند اعمال حج را بر وقوفين و اعمال مني مقدّم بدارد يا نه؟
ج ـ مانع ندارد.
824 س ـ زني كه خوف حيض داشته اعمال حج تمتّع را قبل از عرفات انجام داده رفته عرفات و مني و برگشته به مكه حيض نشده آيا واجب است اعمال را دوباره انجام دهد؟
ج ـ بنابر احتياط واجب بايد دوباره بجا آورد.
825 س ـ زني كه به خاطر ترس از حائض شدن اعمال حج را پس از احرام بستن بر وقوفين مقدم داشته اگر بعد از سعي تقصير نمايد آيا موجب محل شدن و يا كفاره ميگردد؟
ج ـ در فرض سؤال محل نميشود اگر سهواً يا جهلاً تقصير كرده باشد كفاره هم ندارد.
826 س ـ زن هايي كه ترس دارند كه هنگام برگشتن از مني گرفتار عادت ماهانه يا وضع حمل شوند و نتوانند تا پاك شدن در مكه بمانند وظيفهشان چيست؟
ج ـ جايز است پيش از رفتن به عرفات و مشعر و مني، طواف و سعي را بجا آورند و احتياط آن است كه بعد از برگشتن اگر ممكن شود در ايام تشريق و اگر نه، تا آخر ذي الحجه طواف و سعي را دوباره بجا آورند.
827 س ـ زني به خاطر ترس از حيض اعمال مكه را جلو انداخت ولي بعداً عادت نشد آيا اعاده اعمال بر او لازم است؟
ج ـ واجب نيست هر چند احوط است.
828 س ـ بانواني كه به واسطه خوف از عادت ماهانه، طواف زيارت و طواف نساء را مقدم ميدارند، آيا تمام محرمات بر آنها حلال ميشود و حتي بوي خوش يا نه؟
ج ـ قبل از تقصير حلال نميشود.
نيابت در اعمال مكه
829 س ـ آيا ميتواند اعمال مكّه را به نايب واگذارد، در صورتي كه ميتواند تأخير بيندازد تا خود بجا آورد؟
ج ـ با فرض اينكه ميتواند خودش بجا آورد، ولو با تأخير تا آخر وقت، نميتواند نايب بگيرد.
بيتوته در مني
830 س ـ چه ميفرماييد نسبت به شخصي كه قبل از غروب آفتاب شب سيزدهم از مني كوچ كرده، و بعد از ساعتي مثلاً مراجعت به مني مينمايد، آيا واجب است شب را بماند و فردايش رمي جمرات نمايد يا نه؟
ج ـ واجب نيست.
831 س ـ زنان و پيرمردان و بيماران و كساني كه خوف از مشقّت و ازدحام دارند، آيا جايز است شب دوازدهم بعد از بيتوته در مني رمي جمرات را شبانه انجام داده، به مكّه معظمه بروند، و ديگر به مني بر نگردند، يا خير؟
ج ـ جايز است.
832 س ـ كسي كه بدون عذر نصف اول شب را در مني نبود، آيا واجب است نصف دوم را در مني، بماند، آيا كفّاره ترك مبيت را نيز بايد بدهد يا خير؟
ج ـ بايد كفّاره هم بدهد.
833 س ـ كساني كه مقداري از اول شب با عذر يا بدون عذر در خارج مني بودند، يا قبل از نصف شب خارج شدند، آيا كفّاره واجب است يا خير؟
ج ـ در صورت عذر كفّاره واجب نيست، و بدون عذر احتياط ترك نشود.
834 س ـ علامت گذاري حدود مني در سالهاي قبل با علامت گذاري كنوني كه به وسيله حكومت انجام گرفته فرق ميكند، و اين جانب كه شغلم حملهداري است در سالهاي قبل با حجاج در قطعه زميني بيتوته كردهايم كه اگر تعيين فعلي حكومت صحيح باشد، بيتوته ما در خارج از مني بوده، و اگر تعيين قبلي صحيح باشد كه ما يقين به آن داريم طبق علامت قبلي و نظر پيران اهل مكّه بيتوته ما صحيح است، حال بنابراينكه تعيين حكومت صحيح باشد، آيا تكليف ما نسبت به بيتوته سالهاي قبل چيست؟ و در صورت وجوب كفّاره، آيا ابلاغ به همه حجاج لازم است يا نه؟
و آيا با توجه به اينكه در فرض مسأله بيتوته ترك نشده، بلكه اشتباه در مصداق بوده است، نسبت به حجاج ضامن ميباشم يا نه؟
ج ـ اگر در محلي بيتوته كردهايد كه يقين به مني بودن آن داشتهايد تا يقين پيدا نكنيد كه خارج مني بوده، قرباني لازم نيست، و در اين صورت ابلاغ و اعلام ضرورت ندارد.
835 س ـ آيا در مناطق افزوده شده به مني ميتوان بيتوته كرد؟
ج ـ با امكان بيتوته در مني بيتوته در خارج مني جايز نيست.
836 س ـ اين جانب شغلم حملهداري است، چندين سال قبل جايي را كه يقين داشتم جزء مني است با حاجيها بيتوته نمودهام، و سالهاي بعد فهميدم و برايم يقين حاصل شد جايي كه سالهاي قبل بيتوته نمودهايم خارج از مني است، آيا كفّاره بر اين جانب و همه حجاج واجب است يا نه؟ و در صورتي كه كفّاره واجب باشد، آيا كفّاره حجاج بر عهده خودشان است يا بر عهده من؟ و آيا ابلاغ به حجاج واجب است يا نه؟ و اگر بعضي از آنان مرده باشند يا دسترسي به آنان نباشد تكليف چيست؟
ج ـ كفّاره ترك بيتوته خود شما بر شما واجب است، و كفّاره ديگران بر شما واجب نيست، و لازم نيست به آنان اعلام نماييد واگر فهميدند كفّاره بر خود آنان واجب است.
837 س ـ در سفر حج امسال روز يازدهم ذيحجه بعد از ظهر در حرم خدا طواف حج انجام دادم و چون مسئوليت روحانيت كاروان به عهده من بود تا حجاج را جمع و جور كردم حدود يك ساعت به مغرب به طرف «مني» حركت كردم. متأسفانه اتوبوس خط واحد به ترافيك سنگيني در حوالي«مني» برخورد كرد. پس از مأيوس شدن از رسيدن به اول مني در مغرب، از ماشين پياده شدم و دوان دوان آمدم «مني» ولي متأسفانه حدود يك ساعت و نيم از مغرب گذشته بود كه ما در اول مني بوديم. حال با توجه به اينكه احتياطاً نيمه دوم شب دوازده، نيّت بيتوته در مني را كردهام و موفق به درك وقوف اول شب نشدم بفرماييد آيا كفّاره بر من واجب شده است يا نه؟
ج ـ در فرض سؤال، كه در مراجعت به مني كوتاهي و مسامحه نكردهايد و قسمتي از شب را بيتوته نمودهايد كفّاره ندارد.
838 س ـ كسي كه در حال احرام با زوجهاش آميزش كرده وظيفهاش در بيتوته چيست؟
ج ـ بايد شب سيزدهم را نيز در مني بيتوته نمايد.
839 س ـ اگر كسي با زوجه خود در حال احرام كارهاي غير از آميزش انجام داده باشد تكليف خود و زوجهاش در بيتوته چيست؟
ج ـ در فرض سؤال بنابر احتياط، شب سيزدهم را نيز بيتوته نمايد گرچه اقوي عدم وجوب بيتوته است.
840 س ـ زني هستم كه به همراه مادر پيرم به مكه آمدهام و تمام كارهاي مادرم به علت ضعف و ناتواني او بر عهده من است آيا بر من هم ماندن در مني واجب است؟
ج ـ بلي، واجب است، مگر اينكه بواسطه پرستاري او نتوانيد بمانيد كه در اين فرض، بنابر احتياط براي هر يك از شب يازدهم و دوازدهم يك قرباني ذبح كنيد و به فقراء بدهيد.
عبادت در مكّه به جاي بيتوته
841 س ـ حاج ميخواهد بعد از اعمال ثلاثه روز عيد براي طوافها به مكّه برود، ولي ميداند در صورت رفتن به مكّه سه ساعت از مبيت اول شب را درك نميكند، آيا برود يا نه؟ و اگر رفت كفّاره دارد يا خير؟
ج ـ رفتن از مني به مكّه براي انجام واجبات مكّه مانع ندارد، ولي بايد قبل از نصف شب در مني حاضر باشد، و در فرض سؤال كه قسمتي از نيمه اول شب را درك نكرده است بايد تا طلوع فجر در مني بماند.
842 س ـ كسي كه در شب يازدهم و دوازدهم بايد در مني باشد، يا در مسجد الحرام مشغول عبادت گردد، در مسجد الحرام مشغول عبادت ميشود، ولي در بين آن از خستگي مرتب چرت ميزند و بيدار ميشود، وظيفه او چيست؟ و آيا عبادت در پشت بامهاي كنوني مسجد الحرام كافي است يا نه؟
ج ـ اگر به قدري خواب ميرود كه صدق نميكند كه تمام شب مشغول به عبادت بوده، كافي نيست، و بايد كفّاره بدهد، و عبادت در هر جاي مكّه كافي است.
843 س ـ مقدار شب براي كسي كه در مكّه به جاي بيتوته در مني به عبادت مشغول ميشود چقدر است؟ از مغرب تا طلوع فجر است، يا طلوع آفتاب؟
ج ـ تا طلوع فجر حساب ميشود.
رمـي جمـرات
نيابت در رمي جمرات
844 س ـ كسي كه به نيابت ديگري رمي جمره ميكند، آيا كافي است كه اول براي خودش هر جمرهايرا رمي كند، و پس از آن به نيابت ديگران ولو ده نفر باشند يكجا رمي كند، بعد جمره وسطي را هم همين طور، و در پايان براي جمره عقبه نيز چنين كند، يا اينكه بايد اول هر سه جمره را براي خودش، و بعد هر سه را براي دومي، و همچنين به ترتيب براي ديگران رمي نمايد؟
ج ـ هر دو صورت صحيح است.
845 س ـ چنانچه كساني صبح روز دهم از رمي كردن معذور باشند، ولي اطمينان دارند كه بعد از ظهر خلوت است و قادر به رمي هستند، بفرماييد صبح ميتوانند نايب بگيرند، يا بايد صبر كنند تا خلوت شود و رمي نمايند؟
ج ـ اگر ميتواند در روز رمي كنند، نميتوانند نايب بگيرند.
846 س ـ كسي كه در رمي جمرات نايب شده، آيا ميتواند شب رمي كند يا نه، و هم چنين كسي كه در اصل حج نايب باشد، و از ابتدا ميدانسته كه نميتواند رمي كند، يا نميتواند روز رمي كند، و يا در رمي در روز مسامحه و اهمال كند، حكمش چيست؟
ج ـ نايب بايد اعمال اختياري حج را انجام دهد، و اگر معذور باشد نميتواند نايب شود، و كسي كه در رمي نايب شده بايد روز رمي كند، و مسامحه و اهمال جايز نيست.
847 س ـ شخصي در روز عيد قربان به جمره عقبه رفته است، و رمي را انجام داده، ولي رمي دو روز بعد را در اثر كسالت وكالت داده، و روز سيزدهم خودش براي قضاي رمي جمرات رفته، ولي اول رمي جمره عقبه نموده بعداً برگشته، و از جمره اولي شروع كرده، و روز يازدهم و دوازدهم را يك مرتبه چهارده سنگ زده، هفت عدد براي روز يازدهم، و هفت عدد براي روز دوازدهم، و جمره وسطي را هم چنين دوازده سنگ زده، و جمره عقبه را نيز دوازده سنگ زده است، و الآن به ايران برگشته است، وظيفه او چيست؟
ج ـ اگر كسالت داشته و معذور بوده و وكالت داده عمل او صحيح است، و نياز به تكرار نداشته است، و در هر صورت تكرار به نحو مرقوم صحيح نيست.
848 س ـ زني به همراه شوهرش در روز يازدهم جهت رمي به طرف جمرات حركت ميكند كه بر اثر شدت گرمي هوا و كثرت جمعيت شوهر خود را گم ميكند حالت اضطراب و شوكه شدن به او دست ميدهد و به زمين ميافتد مأمورين او را به بيمارستان منتقل ميكنند بعد از چهار روز تفحص در بيمارستان پيدا ميشود كه قادر به انجام بقيه اعمال حج نميباشد و در فاصله مزبور شوهرش به نيابت از او بقيه اعمال را انجام ميدهد، آنچه مسلم است اين بوده كه شوهر در حال ناراحتي و حواس پرتي بوده ولي از او كه سؤال ميشود اعمال نيابتي را انجام داديد يا نه ميگويد بلي انجام دادهام، پس از مراجعت از حج قسم جلاله ياد ميكند كه من حالم بجا نبود و اعمال نيابتي را انجام ندادم و اظهار ميكند كه اجتماع ما با هم حرام است آيا حج صحيح است يا نه؟ و در صورت عدم صحت آيا با نيابت كفايت ميكند يا اينكه لازم است خودش بقيهاعمال را انجام دهد وقربانيكه بواسطه عدم بيتوته درمني ميباشد آيا در محل خودش ذبح كند كافي است و يا بايد به مني فرستاده شود؟
ج ـ هر چه از اعمال مانده باشد اگر بتواند بايد خودش برود و انجام دهد و اگر نتواند بايد نائب بگيرد و قضاي رمي جمرات بايد در ايام تشريق باشد و قرباني مورد سؤال را اگر در محلّ خودش ذبح كند و به فقراء بدهد كافي است.
849 س ـ زني هستم كه به نيابت از ديگري به حج مشرف شدهام ولي به دليل ازدحام از رمي معذور ميباشم آيا ميتوانم به ديگري جهت انجام رمي نيابت بدهم؟ آيا در اين صورت نيابت من باطل نميگردد؟
ج ـ اگر اجير براي نيابت شده باشيد و از اوّل ميدانستيد كه معذور از رمي هستيد و بايد نائب بگيرد چنانچه شخصي كه شما را اجير كرده هم ميدانسته، نائب گرفتن براي رمي اشكال ندارد ولي اگر او نميدانسته و ظاهر اجاره اين است كه شما به مباشرت خودتان انجام دهيد، حج صحيح و مبرء ذمّه منوب عنه است ولي در اينكه استحقاق اجرت داشته باشيد اشكال است، بايد به كسي كه شما را اجير كرده رجوع نمائيد. و اگر اتفاقاً معذور از رمي شويد اشكال ندارد و اگر تبرّعاً نيابت كردهايد هم اشكال ندارد.
ترك رمي
850 س ـ اگر كسي ميداند يك روز رمي را ترك كرده است، ولي نميداند كه روز دهم بوده يا يازدهم، يا دوازدهم، وظيفهاش چيست؟
ج ـ احوط آن است كه رمي سه جمره را به ترتيب به قصد ما في الذّمه انجام دهد، اگر چه در صورتي كه شك بعد از روز دوازدهم باشد بيش از قضاي رمي جمره عقبه واجب نيست.
شكيّات رمي
851 س ـ شخصي وقت رمي جمرات شك كرد كه چند سنگ زدهام، پس آن مقدار را رها كرد، و دوباره از اول شروع نمود، آيا رمي او اشكال دارد يا نه؟
ج ـ اشكال ندارد، هر چند رها نميشود.
852 س ـ حكم شك قبل از دخول در جمره بعدي در مقدار ريگهاي جمره قبلي چيست؟
ج ـ بنابراحتياط جمره قبلي را تكميل كند.
853 س ـ شخصي در رمي جمرات چنين تصور ميكرده است كه بايد سنگريزه به خود سنگهاي نصب شده جمرات بخورد، نه به ملات لاي سنگها كه به وسيله آن ملات بندكشي شده است، لذا براي اطمينان كه به خود سنگها بخورد، يازده سنگريزه انداخته و هفت عدد از آنها را رمي صحيح محسوب داشته است، آيا اين رمي صحيح است يا نه؟
ج ـ اگر مواردي را كه شك داشته احتياطاً زده، مانع ندارد، و چنانچه شك نداشته و قصد زياده هم نداشته است صحيح است، هر چند در اين صورت احتياط مطلوب است.
قضاي رمي
854 س ـ اگر شخصي بعد از نيمه شب از مني رفت به مكه كه اعمال حج را انجام دهد موقع برگشت هنگام اذان مغرب يا بعد از مغرب به مني رسيد تكليفش چيست؟
ج ـ در فرض سؤال، بايد رمي آن روز را در روز بعد قضا كند.
855 س ـ شخصي رمي جمره عقبه را در روز عيد غلط انجام داده است، و در روز سيزدهم متوجه ميشود، آيا بعد از قضاي جمره عقبه، بايد رمي روز يازدهم و دوازدهم را نيز تكرار كند؟
ج ـ لازم نيست.
856 س ـ يكي از زائرين بيت الله الحرام در حج تمتّع سال گذشته در روز يازدهم به دليل ترافيك سنگين نتوانسته رمي جَمرات را انجام دهد. روز دوازدهم جهت رمي روزهاي 11 و 12 عزيمت نموده ولي به دليل ناآگاهي به مسئله در جمره اولي اول براي يازدهم و بعد براي دوازدهم نيّت كرده و رمي نموده و بعداً به جمره وسطي رفته و براي دو روز نيّت كرده و پشت سر هم رمي نموده و سپس به جمره عقبه رفته و بشرح فوق رمي نموده است. شب چهاردهم ذي الحجه متوجه شده كه ميبايست اول در سه مكان براي روز يازدهم رمي كند و برگردد دوبار به نيّت دوازدهم رمي نمايد. لذا روز چهاردهم به مني رفته و به نيّت روز دوازدهم رمي جمار را انجام داده است. آيا كفايت ميكند يا نه؟
چنانچه ضروري باشد در حج آينده نايب بگيرد بفرمائيد اولاً آيا نايب ميتواند در هر وقت از سه روز اقامت در مني اين كار را انجام دهد يا نه؟
و ثانياً آيا حتماً بايد در روز انجام دهد يا شب هم ميتواند رمي نمايد؟
ج ـ در فرض سؤال رمي روز يازدهم صحيحاً انجام شده فقط بايد قضاي رمي روز دوازدهم را بجا آورد.
برخي از مسائل رمي در بحث رمي جمره عقبه گذشت
كـوچ از منـي
857 س ـ آيا زنها ميتوانند شب دوازدهم ذي الحجه رمي جمرات نمايند، و همان شب به مكّه بروند، و ديگر به مني برنگردند، يا بايد مانند مردان تا ظهر در مني بمانند؟
ج ـ بايد مانند مردان تا ظهر روز دوازدهم در مني بمانند، مگر از ماندن تا ظهر معذور باشند.
858 س ـ حاج وظائف مني را انجام داده، و صبح دوازدهم براي بعض حوائج به مكّه آمده، آيا لازم است قبل از ظهر براي نفر بعد از ظهر به مني برگردد يا خير؟
ج ـ اگر قبل از ظهر نفر كرد ضرري به حج او نميرسد، هر چند عمداً باشد، ولكن معصيت كرده، و لازم است در صورت امكان، قبل از ظهر به مني برگردد، و در صورت جهل و نسيان چيزي بر او نيست.
859 س ـ مدير كارواني زنها را قبل از ظهر دوازدهم، از مني خارج نمود، وظيفه آنان كه از مسأله اطلاع نداشتند، و يا اگر متوجه مسأله بودند، نميتوانستند بدون مدير كاروان و همراهان در مني بمانند چيست؟
ج ـ با فرض اين كه عذر داشته مانع ندارد.
860 س ـ قبلاً سؤال شده است كه آيا كساني كه خوف مشقّت دارند ميتوانند شب دوازدهم رمي جمره نموده، به مكّه رفته، و ديگر به مني برنگردند، و حضرت عالي جواب فرمودهايد: «در صورت عذر اشكال ندارد، ولي قبل از نصف شب نبايد بيرون بروند». با توجه به اين مسأله اين سؤال مطرح ميشود كه آيا خدمه كاروانها نيز براي پذيرايي از اين قبيل زائرين ميتوانند به همراه آنان در شب رمي نموده و به مكّه بروند و براي وقوف تا وقت شرعي روز دوازدهم ديگر به مني برنگردند؟
ج ـ وقوف در روز دوازدهم واجب نيست، و آنچه واجب است كوچ نكردن قبل از زوال است، و اشخاص ذكر شده ميتوانند بعد از نصف شب از مني بروند، و روز دوازدهم براي رمي به مني برگردند، و رمي شب براي آنها كافي نيست.
861 س ـ اگر حاج شب دوازدهم بعد از نصف شب از مني خارج شد و به مكه رفت آيا لازم است قبل از ظهر (براي نفر بعد از ظهر از مني) به مني برگردد؟
ج ـ بايد قبل از ظهر به مني برگردد.
862 س ـ حاج شب 12 بعد از نيمه شب از مني خارج ميشود به مكه ميرود و پيش از ظهر به مني ميآيد و رمي جمرات مينمايد و بعد از اذان ظهر از مني خارج ميشود آيا اشكال دارد؟
ج ـ اشكال ندارد.
863 س ـ بانواني كه پس از روز دوازدهم به سبب زيادي فوق العاده جمعيت در رفتن از مني به مكه بسيار به مشقت ميافتند آيا ميتوانند پيش از اذان ظهر حركت كنند؟
ج ـ حكم مردها را دارند كه مادامي كه ماندن آنها مستلزم عسر و حرج نباشد بايد تا ظهر بمانند.